कॅश बुक › कॅश बुकचा फॉरमॅट
कॅश बुक फॉरमॅट: काय लिहावे आणि शिल्लक कशी चालते
कॅश बुक म्हणजे गल्ल्यात येणाऱ्या आणि जाणाऱ्या प्रत्येक रुपयाची यादी, तारखेनुसार, प्रत्येक नोंदीनंतर शिलकीसह. हे हिशोबाचे सर्वात जुने पुस्तक आहे आणि आजही सर्वात उपयोगी: त्याची शिल्लक तुम्ही मोजू शकता त्या कॅशएवढी असली पाहिजे.
कॉलम
- नोंदीची तारीख.
- तपशील: काय होते आणि कोणासोबत, उदा. "कॅश मेमो CM/26-27/041 · साधा ग्राहक" किंवा "भाडे · श्री. अरोरा".
- नंबर: बिल, पावती किंवा व्हाउचरचा नंबर.
- आले (पावती): जी कॅश आली.
- गेले (पेमेंट): जी कॅश गेली.
- शिल्लक: या नोंदीनंतर गल्ल्यात जेवढी कॅश असायला हवी.
बुक सुरुवातीच्या शिलकीने (पहिल्या दिवशी मोजलेली कॅश) सुरू होते आणि शेवटच्या शिलकीवर संपते: सुरुवातीची + आले − गेले.
कॅश बुकमधला एक आठवडा
| तारीख | तपशील | आले (₹) | गेले (₹) | शिल्लक (₹) |
|---|---|---|---|---|
| 02 Nov 2026 | सुरुवातीची शिल्लक | 8,500.00 | ||
| 02 Nov 2026 | कॅश विक्री (कॅश मेमो) | 14,200.00 | 22,700.00 | |
| 03 Nov 2026 | टेम्पो भाडे | 1,200.00 | 21,500.00 | |
| 04 Nov 2026 | पाटील ट्रेडर्सकडून मिळाले | 6,000.00 | 27,500.00 | |
| 05 Nov 2026 | कॅश बँकेत भरली | 20,000.00 | 7,500.00 | |
| 06 Nov 2026 | चहा-नाश्ता | 350.00 | 7,150.00 | |
| शेवटची शिल्लक | 20,200.00 | 21,550.00 | 7,150.00 | |
8,500 + 20,200 − 21,550 = 7,150. 6 नोव्हेंबरच्या संध्याकाळी गल्ल्यात ₹7,150 असायला हवेत. बँकेत नेलेले ₹20,000 कॅश बुकमधून बाहेर जातात आणि त्याच दिवशी बँक बुकमध्ये आलेले पैसे म्हणून दिसतात.
कॅश बुक आणि बँक बुक
दोन्ही वेगळे ठेवा. नोटा आणि नाणी कॅश बुकमध्ये जातात; UPI, कार्ड, NEFT आणि क्लिअर झालेले चेक बँक बुकमध्ये. आजकाल अनेक दुकानांत बहुतेक पैसे UPI ने येतात, त्यामुळे बँक बुक अनेकदा जास्त भरलेले असते. यांच्यात पैसे हलवणे (भरणे किंवा काढणे) ही कॉन्ट्रा नोंद आहे: यामुळे पैसे कुठे आहेत ते बदलते, किती आहेत ते नाही.
बरोबर ठेवण्याच्या सवयी
- रोज संध्याकाळी कॅश मोजा आणि बुकशी जुळवा. फरक म्हणजे एखादी नोंद राहिली किंवा चुकली; त्याच दिवशी शोधा.
- शिल्लक कधीही शून्याखाली जाऊ देऊ नका. जी कॅश नाहीच ती तुम्ही देऊ शकत नाही, म्हणून उणे शिल्लक म्हणजे नेहमी राहिलेली पावती किंवा चुकीची रक्कम.
- वैयक्तिक पैसे वेगळे ठेवा. घरी कॅश नेली तर ती उचल (ड्रॉइंग) लिहा; स्वतःचे पैसे टाकले तर भांडवल. हे कसे दाखवायचे ते अकाउंटंटला विचारा.
- प्रत्येक नोंदीमागचे कागद ठेवा: कॅश मेमो, पावत्या आणि व्हाउचर. GST मध्ये पुस्तके आणि रेकॉर्ड त्या वर्षाच्या वार्षिक रिटर्नच्या शेवटच्या तारखेपासून 72 महिने ठेवावे लागतात.